Bibliotheek van de toekomst: Bieb30 – Ronald van den Hoff

Dit artikel verscheen ook eerder op Bibliofuture.

We leven in een overgangsperiode waarbij het industriële tijdperk wordt ingewisseld voor dat van de informatie maatschappij. Grotere organisaties worden kleiner en worden gedwongen afscheid te nemen van de traditionele waardeketen. Dat geldt zeker voor de overheid. Bezuinigingen houden de komende jaren aan en we moeten nog een aantal zeepbellen oplossen met elkaar, van de vastgelopen huizenmarkt en de arbeidsmarkt tot (gemeentelijke) grondposities, de zorg en ons pensioen. Dat vereist nadenken over een andere invulling van ons bestuurlijke bestel en het voorzieningen niveau in Nederland. Zeker zolang we niet bereid zijn om hier fundamentele keuzes in te maken blijven we bewegen op het ons bekende speelveld.

Fundamentele keuzes zijn bijvoorbeeld: 

  • Doen we de JSF. wel of niet ? Scheelt zomaar 5 miljard.
  • Stoppen we met ontwikkelingsgelden/ontwikkelingssamenwerking? Die gelden stromen via allerlei constructies feitelijk grotendeels terug naar het NL bedrijfsleven en komen bijna nooit rechtsreeks ten goede aan de lokale bevolking. Scheelt 4 miljard. Let op: dit is dus iets anders dan ‘noodhulp’ verlenen!
  • Schaffen we eenzijdig een aantal van de 3000 geldkostende bestuurlijke organisaties af (Quango’s), zoals de Waterschappen, de Provincies of de Buma/Stemra’s van deze wereld? Scheelt op een herverdelingsbedrag van jaarlijks ca. 130 miljard zomaar 30 miljard PER JAAR aan beheerskosten…

Op dit klassieke en volstrekt vastgelopen speelveld zullen we de komende jaren genoegen moeten nemen met veel minder geld vanuit de overheid voor bijvoorbeeld bibliotheken.

Een stijgende stroom mensen begrijpt dat het ‘werken voor een baas’ lang niet meer die vanzelfsprekende zekerheid van vroeger betekent. Die beginnen dus voor zichzelf. We noemen ze Zelfstandigen zonder Personeel -maar binnen ons bedrijf noemen we ze liever Zelfstandige Professionals.

De waardecreatie, in wat ik de Society30 heb genoemd (Van den Hoff, Society30, 2011), ontstaat door de mobiliteit van mensen, kennis en energie. Mensen, die vanuit hun sociale netwerkstructuren eenzelfde doel nastreven. Kennis die gedeeld wordt, waardoor er nieuwe kennis en dus nieuwe waarde ontstaat. En dat doen ze binnen open en platte organisatiestructuren: netwerkorganisaties die in balans zijn met hun omgeving en daardoor duurzaam opereren.

“Next generation companies see the world of work differently: there is a global economy consisting of suppliers and buyers of talent. There are new ways to get work done, which eliminate the dependency on office buildings, commuting, and set work hours day in and day out”. Maynard Webb, Change This 103.03

Nieuwe sociale software maakt dat allemaal mogelijk. Individuen profileren en organiseren zichzelf op het internet en maken zo contact met gelijkgestemden. Deze groepen kunnen samenwerken, organisch groeien, en ook fuseren. Computers en hun software zijn een dienst aan het worden. Vele diensten zijn gratis en content, zoals boeken, is vrijelijk beschikbaar. Wederkerigheid, dus het iets doen met en voor elkaar zonder een rechtsreeks geldelijke beloning is erg belangrijk. Toegang wordt hiermee belangrijker dan bezit, en dat wordt illustratief voor de samenleving als geheel.

De nieuwe werkers van vandaag en morgen en de meer klassieke werknemers van gisteren en vandaag, zijn op elkaar aangewezen. Het sociale virtuele netwerk dient daarbij als het mobiele cement van de nieuwe waardecreatie. Want ZP’s willen nog wel met elkaar en met u werken, maar niet meer in een vast dienstverband. Zij werken tegelijkertijd in verschillende teams voor verschillende opdrachtgevers. Daarbij brengen zij het ene moment kennis in als expert; op het andere moment delen zij ervaringen in de rol van klant. Deze waardenetwerken, dus de ook de virtuele plaats waar het oude en het nieuwe weer gaan samenwerken, kenmerken zich door een heldere communicatie en direct samen ‘zaken doen, ontwerpen, maken en beoordelen’. Dat noemen we The Mesh, niet zomaar een netwerk maar HET Netwerk ( Olma, The Serendipity Machine 2012). Grotere mega-steden (40 miljoen+ inwoners) overstijgen de natie en gaan mondiaal met elkaar samenwerken. Misschien wel met een eigen valuta en alternatieve waardesystemen. Kleinere steden gaan nog intensiever samenwerken en diensten delen. Met behoudt van eigen identiteit. Op verschillende fysieke plaatsen integreren wonen/werken/uitgaan/daten en meer. Dat noemen we 3rd Spaces, fysieke plekken met een ‘virtuele deken’ (http://s2m.to/utrechtcs ), die mensen op een fysieke locatie real-time met elkaar verbindt (Pine & Korn, Infinite Possibility, 2011).

De bibliotheek van de toekomst staat dus vast nog wel ergens als 3rd Space. Maar de dienstverlening is ook zichtbaar op andere fysieke locaties, zoals op scholen of gemeentehuizen. Misschien zijn die locaties wel versmolten en zijn het ‘open’ gebouwen waar ook ZP’ers  op een Seats2meet.com achtige manier werken. Met de scholieren, ambtenaren en de bibliotheek medewerkers erbij. Waar we bijles, huiswerkles, projecten, buurtvergaderingen en andere bijeenkomsten faciliteren. Deels tegen sociaal kapitaal, deels tegen platte euro’s. Of onder leiding van de daartoe geëquipeerde bieb medewerker het gemeentearchief beheren. Schoolprojecten en docenten kunnen ondersteund worden door vanuit de bibliotheek de relevante boeken en informatie aan te reiken op het moment dat een groep leerlingen met zo’n project aan de slag gaat. Sterker nog, de bieb medewerker kan zulke projecten zelf of met de collegae bedenken en deze producten gewoon commercieel vermarkten onder de scholen. In je lokale bieb kun je via ‘printing on demand’ natuurlijk ook even dat boekje dat je bestelde via Amazon.com fysiek afhalen.

Onze Stichting Society30 geeft ook boeken uit en via Amazom.com, met hun ‘printing on demand service’, worden de boeken afgedrukt in een oplage van 1 en dan opgestuurd vanuit de UK naar NL. Maar dat printen zou natuurlijk ook bij mijn lokale ‘bieb’ tegen een vergoeding kunnen gebeuren.http://tinyurl.com/cl6t8tu

Ook zie ik een mooie rol in het opzetten van een (sociale) virtuele ruilmarkt voor 2de hands (management)boeken, die op de fysieke bieb locaties kunnen worden afgehaald. De Bieb als buurthuis, kenniscafé of  Fablab. Als DE kennisdelingsplek en ontmoetingsplek van de stad.

Maar er zijn kapers op de kust. Scholen, theaters en co-werklocaties willen en kunnen die leidende rol ook nemen. En nemen die momenteel al. In ons S2M netwerk hebben ziekenhuizen zoals het UMC Nijmegen (http://tinyurl.com/d74cx8h0) en theaters, zoals de Rotterdamse Schouwburg (http://tinyurl.com/ayaw4th ) en vanaf 2 april 2013 het Parktheater in Eindhoven hun plekje al opgeëist. Evenals meer dan 60 andere locaties, die zich via de website www.myowns2m.com nadrukkelijk manifesteren en daarmee hun eigen toekomst verzekeren. Nu niet snel meedoen is geen optie meer.

Ronald van den Hoff

Relevante websites: