Dan – Boudewijn van der Lecq

Onlangs was ik voor een veel te korte vakantie in Suriname. Toen ik aan vrienden en familie vertelde dat ik daar naar toe zou gaan kreeg ik vaak de vraag of het voor mijn werk was. Helaas niet, maar het had gekund natuurlijk. De voertaal in Suriname is Nederlands, er verschijnen Nederlandstalige kranten en boeken en in 2004 is Suriname toegetreden tot de Nederlandse Taalunie. Kansen volop voor de bibliotheken, zou je zeggen.

Toevallig besteedde Bibliotheekblad in februari ook aandacht aan Suriname en het beperkte aantal bibliotheken daar. ‘Lezen is geen populaire hobby in Suriname’, somberde de dienstdoende journaliste Kirsten Dorrestijn. Nou is natuurlijk de vraag of je een leescultuur van een land kunt afmeten aan de hand van het aantal bibliotheken en hoe die worden gebruikt, maar ik denk wel dat ze deels gelijk heeft. In Paramaribo is maar één echte boekhandel, en daar trof ik vooral Nederlanders die op de nipper nog een boek van Cynthia McCleod wilden kopen. Ik heb veel mensen op bankjes, kades, stoepranden etc. zien zitten, maar voor zover ik het me kan herinneren zaten ze niet in een boek te lezen. Ik heb er ook niet echt op gelet, het was vakantie.

De allergrootste adverteerder is in Suriname is Parbo Bier, maar ook aanbieders van mobiele telefonie gooien er flinke budgetten tegenaan. Met succes – iedereen in Suriname heeft een smartphone. Er werd volgens mij niet eens veel gebeld met die telefoons. Er werd vooral driftig ge-whatsapped of ge-sms’t. En misschien ook wel gelezen. Dat weet je nooit zeker, maar het zou kunnen. Diep in de jungle, tot vele honderden kilometers onder Paramaribo, heb je gewoon bereik. Ik mocht in een jungledorp, Dan geheten, een medicijnman die kruiden zat te stampen in een vijzel niet fotograferen. Maar z’n telefoon ging wel over. En wij maar denken dat ‘die mensen daar niks hebben’. Onzin – ze slaan gewoon een paar fases over. Over drie jaar hebben ze overal in Suriname wifi. Misschien eerder. Kunnen ze allemaal boeken downloaden. En lezen.

Digtaal lezen heeft de toekomst. Digitaal kennis verwerven dus ook. Voordat ik een iPad had moest ik een duik in de boekenkast nemen of een computer opstarten als ik wilde weten wie er orgel speelt op I Want You van The Beatles, of van Bob Dylan, of van Elvis Costello. Of om op te zoeken hoeveel liedjes er zijn die I Want You heten. En voordat ik de beschikking had over een eigen boekenkast en een computer ging ik naar de bibliotheek.

Door iPad en smartphone zoek ik veel sneller dingen op en leer ik dus meer. Ik weet alleen niet of wat ik leer ook klopt. Daarvoor wist ik dat ook niet, maar omdat er een logo van een bekende uitgever op een boek stond dacht ik dat het wel waar zou zijn. Eerlijk gezegd heb ik geen idee hoeveel zaken die wij voor waar aannemen ook echt waar zijn. Leren is soms net zoiets als geloven, je hebt geen enkel bewijs, maar je bent kennelijk wel overtuigd. Daar heb ik altijd moeite mee gehad. Ook op internet laat ik me niet zo snel overtuigen. Iedereen kan er van alles op zetten. Vloek en zegen tegelijk. Ik word blij van een bibliotheek die mij helpt met relevante, feitelijke informatie. Ik word blij van een bibliotheek die mij verder helpt door informatie in context aan te bieden. En ik word blij van een bibliotheek die mij verder helpt, door mij onverwachte extra informatie aan te bieden en die mij de vrijheid geeft daar wel of niet gebruik van te maken. Zonder de opdringerigheid van een jehova of een bol.com.

De digitale revolutie heeft het mogelijk gemaakt dat alles wat we bedenken ook werkelijkheid kan worden. Er komen apparaten op de markt waarbij we wat we op ons scherm zien echt kunnen voelen. Handig voor b.v. de online aanschaf van kleding. De porno-industrie zal er z’n voordeel mee doen, daar is niet veel fantasie voor nodig. En lezen wordt weer bijna alsof je een echt boek pakt. Zou het niet geweldig zijn als je vanuit dat ene boek een digitale reis kunt maken naar alles wat je mooi, leuk, interessant, beangstigend of weerzinwekkend vind? Daarbij kun je door je digitale reisleider bij de hand worden genomen – letterlijk – om nieuwe werelden te ontdekken. Of dieper in bekende werelden te duiken. Het kan, we hoeven het alleen maar te doen.

Dat zou wat mij betreft geen 1825 dagen hoeven te duren, korter kan ook. Dan kan ik straks een tapir aaien terwijl ik thuis op de bank zit. En de medicijnman uit Dan kan kijken en voelen hoe het is om supermarktkarretje voort te duwen. Daar wil je toch onderdeel van zijn als bibliotheekbranche?

Boudewijn van der Lecq